Απόκριες στον Ασκό όλη η Ιστορία μετά το διωγμό τους το 1914

Απόκριες στον Ασκό όλη η Ιστορία μετά το διωγμό τους το 1914 οπως αποτυπώθηκε στο Facebook απο την Αγαθή Βασαρμίδου …..
Απόκριες στον Ασκό

Οι Απόκριες για τον ελληνικό λαό ήταν μιά περίοδος χαράς, γλεντιού και δασκέδασης, που φθάνει στα όρια του οργιαστικού. Είναι μιά γιορτή του λαού μας που οι ρίζες της είναι πολύ βαθειές, κρατούν από την αρχαιότητα, και παρά το ότι η εκκλησία την πολέμησε με κάθε μέσο, δεν κατόρθωσε να την βλάψει ουσιαστικά.
Στον Ασκό της Ανατολικής Θράκης, γιόρταζαν τις Απόκριες με ιδιαίτερο κέφι και χαρά, διότι ήταν μιά γιορτή που επέτρεπε στους ανθρώπους να γλεντήσουν με μιά διάθεση πιό τολμηρή, χωρίς σεμνοτυφίες. Είναι γνωστό πως στη Θράκη από τους αρχαίους χρόνους τιμούσαν τον Διόνυσο με μεγάλες, οργιαστικές τελετές γιά να γιορτάσουν τον ερχομό της Άνοιξης.
Στον Ασκό λοιπόν της Θράκης και της Θεσσαλονίκης, μετά το 1914 πού διώχθηκαν από τα πατρογονικά τους, οι Ασκονίτες, με το πού άρχιζε το τριώδιο, μαζεύονταν παρέες – παρέες και συζητούσαν για τις “μουτσούνες που ‘α κάν’με ‘φέτο”.
Τα θέματα τα αντλούσαν από την καθημερινότητά τους, την επικαιρότητα,κοινωνική και πολιτική, από την ιστορία και την ελληνική μυθολογία, ή ότι άλλο μπορούσε να φαντασθεί ο καθένας.
Αγαπημένο θέμα ήταν η αλλαγή φύλλου, όπου φορούσε ο άνδρας γυναικεία ρούχα και η γυναίκα ανδρικά. Επίσης διάφορα επαγγέλματα όπως, ο τσαγκάρης,ο γανωτζής, ο γιατρός, η μαμμή και η έγκυος, ο τσιγγάνος, η τσιγγάνα με τα κόσκινα που λέει τη μοίρα,ο αρκουδιάρης και η αρκούδα, ο γέρος, η γριά, το μωρό με τις φασκιές, παππάς, καλόγερος, καλόγρια, Ηρακλής, Αχιλέας, Κολοκοτρώνης, άραβας, πασάς, χανούμισα και άλλα πολλά κατα την έμπνευση της στιγμής.
Ντύνονταν λοιπόν με παλιά ρούχα, έβαφαν και το πρόσωπο με φούμο από τις καμινάδες,, με λουλάκι, ή έκρυβαν το προσωπο με μιά μαντήλα και γύριζαν τα βράδυα στα συγγενικά και φιλικά σπίτια.Οι πιό τολμηροί κρεμούσαν στη μέση τους μιά μακρυά κάλτσα παραγεμισμένη με κουρέλια, την οποία επεδείκνυαν ως φαλλό και έλεγαν διάφορα,”καβά και σασκίνικα” (ανόητα και χοντροκομμένα, αστεία και πειράγματα). Επίσης τραγουδούσαν τραγούδια άσεμνα γιά “μακρουλά και στρογγυλά“ γιατί έτσι το ήθελε το “αντέτ” σκορπώντας γύρω τους μιά χαρούμενη διάθεση, παρασύροντας και τους νοικοκυραίους του σπιτιού, στο χορό.
Τα σπίτια ήταν ανοιχτά για τους μασκαράδες. Τους υποδέχονταν με κέφι και καλή διάθεση, γιατί “ είναι για καλό να το κάν’με το αντέτ και φέτο ” τους κερνούσαν ρακί, κρασί, τσίπουρο και μεζέδες, ότι είχε το σπιτικό τους, τραγουδούσαν και χόρευαν μαζί τους και προσπαθούσαν να μαντέψουν ποιοί κρύβονται κάτω απ’ τις μουτσούνες. Αν οι μασκαράδες ήθελαν να αποκαλυφθούν το έκαναν, αν όχι, δεν έπρεπε οι νυκοκυραίοι να τούς αποκαλύψουν με τη βία. Τους έβαζαν στο καλάθι τους ένα αυγό,όπως “ ήθελε το αντέτ ” και τους αποχεραιτούσαν με την ευχή “και τη χρόν’ου”
Αν κάποια παρέα αποφάσιζε να κάνει μιά παράσταση την κυριακή της Αποκριάς, τότε επέλεγαν ένα θέμα από το θεατρικό δράμα, όπως ο Τάσος και η Γκόλφω, ο Ερωτόκριτος και η Αρετούσα ή κάτι άλλο και την γύριζαν σε όλο το χωριό. Οι μασκαράδες ήταν κυρίως άνδρες, ειδικότερα αυτοι που έπαιζαν τους γυναικείους ρόλους, ήταν ιδιαίτερα ευφυείς και με τη ζωντάνια και τις ατάκες τους, δημιουργούσαν σπαρταριστά επεισόδεια, σκορπώντας άφθονο γέλιο.
2

Στόλιζαν με διάφορα στολίδια τα άλογά τους και μιά σούστα, στέλνανε την “κοπέλα” στην άλλη άκρη του χωριού και με συνοδεία μουσικής από ζουρνάδες και τουμπελέκια, περνούσαν απο όλες τις γειτονιές του χωριού με τραγούδια και χορούς. Μερικοί από τους συνοδούς της καρναβαλικής παράστασης, κρατούσαν ένα καλάθι και περνούσαν από όλα τα σπίτια για να πούν τις ευχές γιά “καλή σαρακοστή” και “καλά μπερεκέτια” . Οι νοικοκυρές τους έβαζαν στο καλάθι ένα αυγό και ευχόντουσαν “και τη χρόν’ου”. Όταν έφθανε στην άλλη άκρη του χωριού η πομπή, που μεγάλωνε καθ’ οδόν, έκλεβε ο ερωτευμένος νέος την κοπέλα την ανέβαζε στη σούστα και πήγαιναν όλοι μαζί στην πλατεία, όπου ανάμεσα σε σπαρταριστά επεισόδεια, με τον παπά και τον κουμπάρο, γινόταν ο γάμος. Μετά το γάμο μαζεύονταν όλοι στην αυλή της παλιάς εκκλησιάς και εκεί γινόταν μεγάλος χορός με την συμετοχή όλων και τη συνοδεία με παιχνιδια (μουσικά όργανα), γκάιντα και “ψιλά” όργανα, όπως, βιολί, λαγούτο και τουμπελέκι. Δίνανε τα αυγά στον ιδιοκτήτη του καφενείου της γειτονιάς και εκείνος ετοίμαζε μεζέδες και το γλέντι κρατούσε ώρες με πολύ χορό, συρτούς, καρσιλαμάδες, καλαματιανούς,ευρωπαικούς (βάλς, φόξ, τανγκό) και χασαπιές και ζειμπεκιές και τσιφτετέλια !!!
Την περίοδο της Αποκριάς πέρα από τα μασκαρέματα, υπήρχε μια γενικότερη διάθεση γιά γλέντι και χορό. Ο κόσμος πήγαινε επισκέψεις σε συγγενικά και φιλικά σπίτια, για να γλεντήσει, κυρίως την Τσικνοπέμπτη και τις δύο τελευταίες κυριακές της Αποκριάς, την Κρεατινή και την Τυρινή.
Τα γλέντια διαδέχονταν το ένα, το άλλο. Οι άνθρωποι, ξεφάντωναν πότε στο ένα σπίτι και πότε στο άλλο, με φαγοπότι, λέγοντας διάφορα χοντροκομμένα αστεία και “καβωσιές” (ανοησίες) και πονηρά και άσεμνα, όπως:
“Αντίκρυ μ’ ήρτες κι’ έκατσες σαν την παλιοπαπούτσα
κι απο τα μάτια φαίνεσαι πως αγαπάς τ’ “αγγούρια”
Όσο το κρασί έρεε και το κέφι κορυφώνονταν λυνόταν και οι γλώσσες, σε ακόμα πιό πιπεράτα και άσεμνα τραγούδια, που τα τραγουδούσαν και τα χόρευαν.
Τις μεγάλες Αποκριές, φέραν δυό καραβιές ψωλές,
τ’ άκουσαν οι αρχοντοπούλες, πήγαν και τις πήραν ούλες.
Πάει μια χήρα παπαδιά και δεν βρίσκει καν καμμιά.
Πιάν’ει σιλντίζει τα τσουβάλια, βρίσκει μιά με δυό κεφάλια.
Η αποκριάτικη αθυροστομία ως κατάλοιπο παγανιστικών ιεροτελεστιών, έχει μεγάλη δύναμη και σημασία για τον λαό μας. Τα τραγούδια και τα χωρατά που είναι γεμάτα απαγορευμένες λέξεις, δεν τα τραγουδούν άλλους καιρούς, παρα μόνο την Αποκριά. Άνθρωποι καθ’ όλα σοβαροί και τακτικοί στα θρησκευτικά τους καθήκοντα, που δεν μιλούσαν ποτέ άσεμνα, την συγκεκριμένη περίοδο, συμμετείχαν, πιστευοντας πως έτσι πρέπει να γίνεται. ”Έτσ’ι τα βρήκαμε κι’ έτσ’ι α τ’ αφήκ’με”, λέγαν συνήθως.
Μέσα στα πλαίσια της αποκριάτικης ελευθερίας είχαν τη δυνατότητα να σατιρίσουν και να καυτηριάσουν τα κακώς κείμενα της συντηριτικής κοινωνίας όπου ζούσαν. Μαζί με τα ερωτικά γονιμικά τραγούδια, που είχαν την τιμητική τους, σατίριζαν και τα πάθη, την ανάρμοστη συμπεριφορά των γέρων, την τσιγκουνιά, την υπεροψία και τη λαγνεία. Δεν έμεναν στο απυρόβλητο και όσοι είχαν κάποιο κουσούρι, ούτε οι γεροντοκόρες.
3
Η κοκόνα η Ζαμπετούλα με την άσπρη την πλεξούδα
εκατό χρονώ γριά μας γυρεύει παντρειά.
Ασκονίτικα κορίτσια συμβουλή εκάνανε
της κοκόνας Ζαμπετούλας την πλεξούδα βγάλανε.
Ή
Θαμάζουμαι και απορώ ‘πε του αντρού μ’ ντον κώλο
χωρίς μπαρούτι και φωτιά να βγάνει τόσο βρόντο!
Τραγοδούσαν λοιπόν και χόρευαν, χορούς, συρτούς, καρσιλαμάδες και χασαπιές, (Στης ακρίβειας τον καιρό, Εγώ ‘μαι του ψαρά ο γιός, Δε σε θέλω πιά, ) και ο χορός τελείωνε πάντοτε με το ”Πιπέρι” όπου χόρευαν μόνο άντρες και γινόταν μεγάλος σαματάς, από τα γέλια και τα πειράγματα.
Την Μικρή Αποκριά, την Κρεατινή, οι αρραβωνιασμένες κοπέλες έστελναν στο σπίτι του γαμπρού έναν πετεινό (συνήθως καπόνι γιατί ήταν καλοθρεμμένο) και ο γαμπρός έστελνε στη νύφη, ένα μεγάλο ψάρι (γριβάδι). Αυτό ήταν μιά ευκαιρία για να βρεθούν μαζί οι δύο οικογένειες, να φάνε, να πιούνε και “να σμίξουν τα χνώτα ντους “, να γνωριστούν καλύτερα δηλαδή.
Τα καπόνια ήταν ένα παραδοσιακό φαγητό της Αποκριάς, γεμιστά, ή γιαχνί με κρεμμύδια. Επίσης την τιμητική τους είχαν τα λουκάνικα που μοσχοβολούσαν, διάφορα ψητά κρέατα της σχάρας, κεφτέδες, λαχανοντολμάδες, και ότι άλλο βρισκόταν στο σπίτι.
Την Μεγάλη Αποκριά ή Τυρινή, στο τραπέζι κυριαρχούσαν οι πίτες. Τυρόπιτες, χορτόπιτες, κολοκυθόπιτες, το μπουρέκι με πιλάφι. Επίσης το τουλουμοτύρι, μυτζήθρα, η φέτα και το κατίκ’ι. Χαρακτηριστικά γλυκά της περιόδου αυτής, είναι, ο σιμιγδαλένιος χαλβάς, ο μπακλαβάς, το γαλατομπούρεκο, το ριζόγαλο και το σιχτίρ πιλάφ, (το ονόμαζαν έτσι γιατί ήταν το τελευταίο πιάτο που έβγαινε στο τραπέζι). Μετά το δείπνο της Τυρινής κυριακής, ακολουθούσε το έθιμο του αυγού. Έβραζαν ένα αυγό σφιχτό, το καθάριζαν, το έδεναν σε μία χοντρή κλωστή καί την κλωστή στην άκρη της φυλλόβεργας. Καθόντουσαν όλοι κυκλικά στο πάτωμα, με τα χέρια πίσω στην πλάτη και ο μεγαλύτερος γύριζε το αυγό μροστά από όλους πού προσπαθούσαν να το αρπάξουν με το στόμα. Έτσι με ένα αυγό έκλεινε αυτή η περίοδος, γιατί, όπως έλεγαν (πε τ’ αυγό ντόνε βουλών’με, πε τ’ αυγό ντόνε ξεβουλών’με ), υπονοόντας την αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής, που δεν έτρωγαν τίποτα ζωικό, μέχρι την Ανάσταση, πού θα φάνε το κόκκινο αυγό.
Έτσι λοιπόν, επεισοδιακά και με την δέουσα μεγαλοπρέπεια, γιορτάζονταν οι Απόκριες στόν Ασκό έως την δεκαετία του 1960. Από εκεί και μετά άρχισαν να ατονούν τα έθιμα. Σήμερα τείνουν να ξεχαστούν.
Θέλω να ελπίζω πως κάτι θα μείνει……………
Αγαθή Βασαρμίδου

livelagadas

Ιωάννης Γιάννογλου Εκδότης - Live Lagadas News Έχει διατελέσει ρεπόρτερ στις εφημερίδες της Θεσσαλονικης κι έχει εργαστεί σε διάφορα ηλεκτρονικά μέσα. Το 2012 δημιούργησε την πρωτη Ιστοσελίδα καταγγελιών σε συνεργασία με κρατικές υπηρεσίες η αναζήτηση για νέα πράγματα τον οδήγησε στην ίδρυση του livelagadas.gr σε συνεργασία με μεγάλα ειδησεογραφικά για μια πιο αξιόπιστη πηγή ειδήσεων με σοβαρότητα .Έχει εργαστεί επίσης στο παρελθόν ως μουσικός παραγωγός σε ραδιοφωνικούς σταθμούς όπως ο Ράδιο Γαλαξίας και ο FM. Eιναι δημοσιογραφικό μέλος της ΕΣΔ .

Με την περιήγησή σας στο http://livelagadas.gr/ αποδέχεστε την χρήση cookies. Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close