Edit

Η καθημερνή σας ενημέρωση για τον Δήμο Λαγκαδά, την Θεσσαλονίκη, την Ελλάδα και όλο τον κόσμο δωρεάν στο διαδίκτυο

Χρυσοστόμου Σμύρνης 25

+30 6907651080

info@gfd.gr

Τετάρτη 18/05/2022

Αναστενάρια Λαγκαδά μέσα απο τον φακό του Δημήτρη Ιωάννου New York Times

Το δωμάτιο ήταν χαμηλό φωτισμένο, φωτιζόταν μόνο από μια αδύναμη κίτρινη λάμπα και τις φλόγες από το τζάκι.

Μια μικρή ομάδα ανδρών και γυναικών, κρατώντας τις ιερές εικόνες των ελληνορθόδοξων αγίων, χόρευε και στριφογύριζε γύρω από το πάτωμα υπό τον ήχο των οργάνων: μια θρακική λύρα, μια γκάιντα , ένα ντέφι.

Οι χορευτές, παραδομένοι στη μουσική, είχαν τα μάτια τους κλειστά.

Τραγούδησαν όλοι μαζί:

Ο Κωνσταντίνος ο μικρός , ο μικρός Κωνσταντίνος,
τον είχε η μάνα του, τον πρόσεχε πολύ μικρός,
Του ήρθε μήνυμα να πάει στον πόλεμο,
Σελώνει και πέταλο το άλογό του τη νύχτα,
Βάζει πέταλα ασήμι, χρυσό. καρφιά και ένα μαργαριτάρι στη σέλα.

Οι φωνές τους βγήκαν έξω στους βροχερούς δρόμους. Λίγο αργότερα, σε ένα είδος έκστασης, άρχισαν να περπατούν ξυπόλητοι πάνω σε αναμμένα κάρβουνα.

Οι συμμετέχοντες που κρατούν ελληνορθόδοξες εικόνες συγκεντρώνονται κατά τη διάρκεια της τελετής.

Εικόνα

Μέλη της ομάδας που περπατά στη φωτιά χορεύουν υπό τη μουσική.

Εικόνα

Ο επικεφαλής της ομάδας που περπατά στη φωτιά πατάει πρώτος στο αναμμένο κάρβουνο. Θα ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα.

 

Κάθε χρόνο στις 21 Μαΐου η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τον Άγιο Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη. Στο μικρό χωριό του Λαγκαδά, περίπου μισή ώρα έξω από τη Θεσσαλονίκη στη βόρεια Ελλάδα, οι εορτασμοί διαρκούν τρεις ημέρες και περιλαμβάνουν μια εντυπωσιακή τελετουργία με το περπάτημα στη φωτιά που ονομάζεται Αναστενάρια, η λέξη της οποίας προέρχεται από το ελληνικό «ανάσταση», που σημαίνει ανάσταση.
Στο ελληνικό χωριό του Λαγκαδά, οι εορτασμοί για τους αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη διαρκούν τρεις μέρες.

 

Το 2016 ταξίδεψα στη βόρεια Ελλάδα για να γνωρίσω κάποιους από τους ανθρώπους που διατηρούν αυτές τις παραδόσεις.

Η οικογένεια και οι στενοί φίλοι του Αναστάσιου Γαϊντατζή είναι μερικοί από τους τελευταίους εναπομείναντες συμμετέχοντες.

 Ο κ. Γαϊντατζής, 85 ετών, είναι ένας από τους γηραιότερους Αναστενάρηδες της χώρας.

Η οικογένειά του, που κάποτε ζούσε στη σημερινή βουλγαρική πόλη Κωστή, στην ανατολική Θράκη, έφτασε στον Λαγκαδά το 1923, μετά την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Οι άνθρωποι που συγκεντρώθηκαν εδώ ήταν μέλη μιας λέσχης που δημιουργήθηκε από την οικογένεια Γαϊντατζή το 1994 για να βοηθήσει στη διαιώνιση των τοπικών παραδόσεων του περπατήματος στη φωτιά.

Μια γυναίκα διπλώνει πανιά μέσα στο κονάκι. Πίσω της στον τοίχο υπάρχουν φωτογραφίες από το τελετουργικό του περπάτημα στη φωτιά από περασμένα χρόνια.
Το 1994, η οικογένεια του Αναστάσιου Γαϊντατζή ίδρυσε ένα σύλλογο για να βοηθήσει στη διαιώνιση των τοπικών παραδόσεων του πυροβολικού.

 

Οι εθνογράφοι πιστεύουν ότι το τελετουργικό έχει τις ρίζες του στους αρχαιοελληνικούς εορτασμούς του Διονύσου  και ότι, με τα χρόνια, οι παγανιστικές παραδόσεις έχουν συγχωνευτεί με τις ορθόδοξες τελετές.

Άλλοι πιστεύουν σε έναν τοπικό μύθο που αποδίδει την προέλευση της τελετής στην όταν η εκκλησία του Κωνσταντίνου και της Ελένης έπιασε φωτιά στο Κωστή, πριν από πολλές εκατοντάδες χρόνια. Σύμφωνα με την παράδοση, οι φωνές των αγίων ακούστηκαν να παρακαλούν για βοήθεια μέσα στην εκκλησία.

Οι χωρικοί μπήκαν στο φλεγόμενο κτίριο για να σώσουν τις εικόνες των αγίων και, όταν βγήκαν έξω, ούτε οι διασώστες ούτε οι εικόνες έπαθαν ζημιά.

Είχαν προστατευτεί από τη φωτιά από τους αγίους.

Μερικές από τις εικόνες της οικογένειας Γαϊντατζή είναι άνω των 200 ετών.

Το τελετουργικό των Αναστενάρηδων ξεκινά από το κονάκι, ένα ειδικό προσκυνητάρι αφιερωμένο στους αγίους, όπου τοποθετούνται οι εικόνες ανάμεσα στα αμανέτια (κόκκινα μαντήλια που θεωρούνται ιερά από τους πυροβολητές) και άλλα αφιερώματα.

Μετά φτάνουν οι μουσικοί και η γιορτή ξεκινά.

Οι μουσικοί παίζουν λύρες.
Τα κόκκινα μαντήλια, αναπόσπαστο μέρος της τελετής, θεωρούνται ιερά από τους περιπατητές της φωτιάς.

Μια εικόνα κρατιέται ψηλά με ευλάβεια.

Η τελετή της πυροβασίας πραγματοποιείται συνήθως έξω, αλλά το 2016 μια ισχυρή βροχόπτωση ανάγκασε την εκδήλωση σε εσωτερικούς χώρους.

Ένα από τα μέλη της ομάδας τοποθέτησε μεγάλα κομμάτια ξύλου στο τζάκι και, όταν είχαν σχηματιστεί αναμμένα κάρβουνα, όλοι ήταν έτοιμοι να ξεκινήσουν.

Οι εορτάζοντες αφαίρεσαν το χαλί, σκόρπισαν το αναμμένο κάρβουνο στο έδαφος και, ένας ένας, άρχισαν να περπατούν πάνω του, ξυπόλητοι, με κλειστά μάτια, σχεδόν μεθυσμένοι από τα συναισθήματα της στιγμής.

Ένας περιπατητής της φωτιάς στα κάρβουνα.

 

Κάποιοι συμμετέχοντες περπατούσαν αργά, άλλοι πιο γρήγορα.
Ακολούθησαν τον ρυθμό της μουσικής.
Προσπάθησα να προσέξω πολύ τα πρόσωπά τους. Δεν έδειξαν σημάδια πόνου ή ενόχλησης.
Στην πραγματικότητα έδειχναν μάλλον ήρεμοι και ειρηνικοί.

Όταν η πρώτη παρτίδα κάρβουνου είχε κρυώσει, μια δεύτερη παρτίδα βγήκε από το τζάκι και η τελετή συνεχίστηκε αμείωτη.

Ακόμη και ως θεατής, ένιωσα ένα κύμα συγκίνησης παρακολουθώντας τους περιπατητές της φωτιάς και ίσως ακόμη και το βαθύ μυστήριο και τη θεϊκότητα της στιγμής.

Εικόνα

Ένας ντέφι κλείνει τα μάτια του για να νιώσει τη μουσική.

Η δεύτερη παρτίδα αναμμένου άνθρακα είναι διάσπαρτη στο πάτωμα.

Τα αναστενάρια στον Λαγκαδά συνήθως προσελκύουν δεκάδες κόσμο από τη γύρω περιοχή, αλλά την πρώτη μέρα ο κακός καιρός κράτησε τους περισσότερους επισκέπτες μακριά.

Τις επόμενες δύο μέρες, όμως, αφού σταμάτησε η βροχή, ήρθε πολύς κόσμος να παρακολουθήσει και αυτή τη φορά ο λάκκος της φωτιάς είχε στηθεί σε υπαίθριο χώρο κοντά στο κονάκι, που παραχώρησε στους εορτάζοντες ο δήμος.

Μεταλλικά φράγματα ήταν τοποθετημένα σε μεγάλο κύκλο για να κρατούν το κοινό ασφαλές, και στο κέντρο τα μέλη της ομάδας άναψαν μια τεράστια φωτιά σε ένα σωρό ξύλα.

Καθώς έπεσε η νύχτα, ο κόσμος μαζεύτηκε για να παρακολουθήσει. Όταν οι Αναστενάρηδες  και οι μουσικοί έφυγαν από το κονάκι, ήταν ήδη κατάμαυρο έξω.

Όλα τα φώτα στην περιοχή έσβησαν και το μόνο που μπορούσες να δεις ήταν το αναμμένο κάρβουνο.

Το πλήθος κοιτούσε σιωπηλά καθώς οι περιπατητές της φωτιάς ορμούσαν πάνω στη χόβολη.

Εικόνα

Μουσικοί οδηγούν την πομπή τη δεύτερη μέρα της εκδήλωσης.

Εικόνα

Ετοιμάζεται φωτιά για να παράσχει κάρβουνο στους πυροσβέστες.

Εικόνα

Οι περιπατητές της φωτιάς χορεύουν καθώς η χόβολη κρυώνει.
Μετά τη γιορτή, τα μέλη της ομάδας συγκεντρώθηκαν πίσω στο κονάκι και έφαγαν ζεστά μπολ με σούπα για να αποφύγουν το κρύο.
Μου πρόσφεραν και ένα μπολ.
Σύντομα όλοι είχαν φύγει εκτός από τον Αναστάσιο Γαϊντατζή.

Εικόνα

Ο Αναστάσιος Γαϊντατζής, ένας από τους παλαιότερους πυροσβέστες στην Ελλάδα, μέσα στο κονάκι.

Ο κ. Γαϊντατζής προσπάθησε εδώ και καιρό να διατηρήσει το έθιμο ζωντανό φέρνοντας νέα μέλη της οικογένειας και στενούς φίλους στο κονάκι όποτε είναι δυνατόν.

Αλλά δεν είναι εύκολη υπόθεση, είπε.

«Είναι κάτι που δεν μπορεί να διδαχθεί», μου είπε. «Οι άγιοι είναι αυτοί που σε καλούν».

«Σε καλούν οι άγιοι», λέει ο κ. Γαϊντατζής.

ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΟΛΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΑ ΕΔΩ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ NEWS YORK TIMES 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ – ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΕΤΣΙΟΣ ΓΙΑ ΤΟ LIVE LAGADAS NEWS

Κοινοποίηση:

Facebook
Twitter
Email
Εκτύπωση
Live Lagadas

Σχετικά Αρθρα

Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού της ΕΜΥ

Από την Αυτοτελή Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ανακοινώνεται ότι έχει εκδοθεί Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού της ΕΜΥ/ΕΜΚ (α.α. 10/17-05-2022) που ισχύει από